X
تبلیغات
رضا باقری - سرمایه گذاری در بورس

رضا باقری

Reza Bagheri

سرمایه گذاری در بورس

آيين‌نامه معاملات در بورس اوراق بهادار تهران
قسمت اول: مقررات عمومى

ماده 1. تعاريف‏

(الف) منظور از "عرضه"، عبارت است از، اعلام فروش اوراق بهادار از طرف كارگزار فروشنده.

(ب) "تقاضا"، عبارت است از اعلام آمادگى كارگزار خريدار نسبت به خريد اوراق بهادار.

(ج) "قيمت"، عبارت است از نرخى كه براى هر واحد اوراق بهادار از طرف كارگزاران عنوان مي‏شود.

(د) "قيمت باز"، در مواقعى كه خريدار يا فروشنده تعيين قيمت را به كارگزار واگذار مينمايد، كارگزار داراى دستور معامله با قيمت باز ميباشد.

(ه) "قيمت محدود"، در مواقعى كه خريدار يا فروشنده، حداكثر يا حداقل قيمتى را براى معامله‏هاى سهام خود تعيين مينمايد، كارگزار داراى دستور معامله با قيمت محدود است.

(و) "قيمت معين"، در مواقعى كه خريدار يا فروشنده، قيمت ثابتى را براى انجام معامله سهام خود تعيين مينمايد، كارگزار داراى دستور معامله با قيمت معين است.

(ز) "قيمت مقطوع"، عبارت است از قيمت ثابتى كه كارگزار براى خريد يا فروش اوراق بهادار تعيين مينمايد.

(ح) منظور از "سازمان"، در اين آيين‏نامه، سازمان كارگزاران بورس اوراق بهادار تهران است.

ماده2. در صورتى كه كارگزارى اوراق بهادارى را براى فروش با قيمت مقطوع عرضه كند، خود وى نمي‏تواند قيمتى كمتر از قيمت مقطوع براى خريد اعلام نمايد، اوراق بهادارى كه به قيمت مقطوع براى فروش عرضه مي‏گردد، به نخستين كارگزارى كه آمادگى خود را به خريد به قيمت مزبور اعلام نمايد، فروخته خواهد شد. در صورتى كه قيمت‏هاى پيشنهاد شده، كمتر از قيمت مقطوع باشد، معامله انجام نخواهد شد. در صورت آمادگى فروشنده به فروش به بالاترين قيمت پيشنهاد شده، كارگزار فروشنده، پس از ابطال پيشنهاد اوليه، پيشنهاد جديدى ارائه مي‏دهد.

 ماده 3 در صورتى كه چند تن از كارگزاران، در آن واحد، هر يك تعدادى از سهام يك شركت يا اوراق قرضه يا مشاركت از يك سرى را براى فروش به قيمت معين عرضه نمايند و تقاضاى خريد تمام اوراق عرضه شده به قيمتى كمتر از قيمت پيشنهاد شده شود، معامله فقط در مورد اوراق كارگزار يا كارگزارانى كه آمادگى خود را به فروش اوراق عرضه شده به قيمت مورد تقاضا اعلام نمايند، قطعيت مييابد.

 ماده 4. در صورتى كه كارگزار فروشنده، اوراقى را براى فروش عرضه نمايد، و كارگزار خريدار، قيمتى را براى خريد اعلام كند و در صورتى كه كارگزار فروشنده، پيش از پرداختن به معامله‏هاى ديگر يا اعلام تنفس، صراحتاً اعلام ننمايد كه در قيمت پيشنهادى حاضر به فروش اوراق عرضه شده نيست، كارگزار خريدار، متعهد است كه قيمت پيشنهادى خود را حفظ نمايد و اوراق را، در صورت موافقت كارگزار فروشنده به فروش به قيمت مزبور، خريدارى نمايد. عدول از خريد به قيمت پيشنهادى جايز نيست.

 ماده 10. در صورتى كه كارگزارى نسبت به خريد تعدادى از اوراق به نرخ معينى، اعلام آمادگى نمايد، معامله در مورد اوراق نخستين كارگزار يا كارگزارانى كه حاضر باشند تمام يا قسمتى از اوراق را به قيمت مزبور به فروش رسانند، قطعيت مييابد.

 ماده 11. در صورتى كه عرضه يا تقاضاى كارگزاران فروشنده يا خريدار در قيمت‏هاى معين اعلام گردد، و در هر مورد، خريدار يا فروشنده‏اى در اين نرخ‏ها وجود نداشته باشد، عرضه و تقاضاى مزبور، پس از پرداختن به معامله ديگر، به خودى خود، ابطال ميگردد و در صورت تمايل كارگزار، اين عرضه و يا تقاضا، دوباره در همان جلسه تكرار مي‏شود.

 ماده 12. در مواردى كه كارگزارى نسبت به تضمين فروش يا اداره امور مربوط به فروش مبلغ متنابهى اوراق تعهد نموده و نسبت به بازاريابى براى اين اوراق اقدام نموده باشد، مراتب بايد قبلاً به اطلاع دبيركل سازمان برسد تا وى بتواند با توجه به هزينه و زحمتى كه كارگزار ذيربط در اين زمينه متحمل گرديده است، حق تقدمى براى وى در نظر گيرد. در اين موارد، سازمان طى جلسه‏اى كه با حضور كارگزاران تشكيل خواهد شد، نسبت به تعيين سهميه براى هر كارگزار اقدام لازم را به عمل آورده و سهميه هر يك از كارگزاران را كه در هر صورت، از ميزان مورد درخواست آنها بيشتر نخواهد بود، به هر يك از آنها ابلاغ مينمايد و كارگزاران موظفند ميزان فروش تعيين شده را در روزى كه اوراق براى فروش عرضه ميگردد، مراعات كنند و براى فروش سهميه خود اقدام نمايند.

 ماده 13. وجوه مربوط به سهام معامله شده در بورس همراه با وكالت‏نامه فروش سهام و اصل سهام بايد حداكثر تا 72 ساعت از تاريخ معامله بين كارگزاران خريدار و فروشنده رد و بدل گردد. كارگزار فروشنده، موظف است تشريفات مربوط به انتقال سهام معامله شده را ظرف هفت روز از تاريخ معامله انجام داده و سهام را تحويل خريدار نمايد. در صورتى كه علل يا توافقى ديگر در مورد تحويل بعد از مهلت‏هاى تعيين شده، وجود داشته باشد، مراتب بايد قبلاً به اطلاع دبيركل سازمان برسد. در هر صورت، معامله انجام شده، قطعى به شمار ميرود.

 ماده 14. وجوه مربوط به معامله‏هاى اوراق قرضه و مشاركت، بايد حداكثر ظرف 24 ساعت از تاريخ معامله، واريز شود. بهره گذشته اوراق تا روز دريافت وجوه، به نفع فروشنده، محاسبه و اخذ ميگردد. بنابراين، در موقع معامله بايد توافق لازم بين كارگزاران خريدار و فروشنده در مورد زمان پرداخت وجوه و تحويل اوراق به عمل آيد تا بهره گذشته محاسبه گردد. در صورتى كه وجوه اوراق قرضه پس از 24 ساعت پرداخت نشود، كارگزار فروشنده ميتواند نسبت به ابطال معامله يا اخذ بهرهاى از قرار 12 درصد در سال براى هر روزى كه وجه ديرتر پرداخته شود، اقدام نمايد. در هر صورت، كارگزار خريدار نميتواند معامله انجام شده را ابطال نمايد و در صورت مطالبه خسارت از طرف كارگزار فروشنده، موظف به پرداخت آن است. تبصره: خريدار بايد خسارت‏هاى تأخير قانونى ناشى از تأخير پرداخت و وصول وجه اوراق را به كارگزار خود بپردازد. تسليم اوراق به خريدار، موكول به انجام تعهدات خريدار، از جمله پرداخت خسارت تأخير تأديه قانونى است.

 ماده 15. معامله‏هاى اوراق قرضه و مشاركت طبق مندرجات راهنماى معامله‏هاى اوراق قرضه* و مشاركت در بورس كه جزء لاينفك اين آيين‏نامه است، انجام خواهد شد. *براى اطلاع از مندرجات اين راهنما، به سازمان كارگزاران بورس اوراق بهادار تهران مراجعه كنيد.

  ماده 17. در صورتى كه كارگزارى، تعدادى اوراق بهادار براى فروش عرضه نمايد، و كارگزاران ديگر، خريدار قسمتى از آن باشند، كارگزار عرضه كننده، مكلّف است پس از قطعى شدن معامله، اوراق را تفكيك نموده و آن قسمت از اوراق را كه نسبت به آنها تعهد خريد شده است، به خريداران انتقال دهد. در صورتى كه كارگزار بخواهد اين گونه اوراق را به طور يكجا به فروش برساند، بايد در موقع عرضه، اين موضوع را مطرح نمايد. ماده 18. در مواقعى كه اعلام خريد كارگزاران يا قطعيت معامله مورد ترديد باشد، رأى دبيركل سازمان يا نماينده وى در حل اختلاف، قطعى است و بايد از آن پيروى كنند.

 ماده 19. در موارد زير، معامله قطعى شناخته مي‏شود: )الف( در صورتى كه عرضه اوراق به قيمت مقطوع صورت گيرد، نخستين كارگزارى كه آمادگى خود را براى خريد به قيمت مزبور اعلام نمايد، خريدار اوراق عرضه شده، خواهد بود. اگر چند كارگزار، اعلام خريد خود را همزمان اعلام نمايند، اوراق عرضه شده، به نسبت تقاضا، به كارگزارانى كه همزمان اعلام خريد نموده‏اند فروخته مي‏شود و اگر در تقدم يا تأخر اعلام خريد اختلاف باشد، بايد از اظهارنظر و اعلام دبيركل سازمان يا نماينده وى پيروى كنند. )ب( در صورتى كه عرضه به قيمت رقابتى صورت گيرد، كارگزارى را كه عرضه كننده به عنوان خريدار به بالاترين قيمت مخاطب قرار ميدهد، خريدار اوراق شناخته مي‏شود. اگر مورد ابهامى در اين زمينه پيش آيد، رأى دبيركل سازمان يا نماينده وى بايد اجرا شود. )ج( اگر دبيركل سازمان يا نماينده وى تشخيص دهد كه كارگزارى صراحتاً با انجام معامله‏اى موافقت نموده است، معامله مزبور تمام شده به شمار ميرود.

 

 

 

 

 

 

آيين‏نامه اجرايى قانون نحوه انتشار اوراق مشاركت

‏ (مصوب هيأت وزيران 18/5/77)

 ماده 1. در اين آيين‏نامه اصطلاحات زير در معانى مشروح به كار رفته است:

 منظور از انتفاع، انتفاع مالى است، به نحوى كه فايده‏هاى ناشى از بهره‏بردارى طرح قابل فروش و قابل تقويم به پول باشد.

 -اوراق مشاركت: اوراق بهادار با نام يا بينامى است كه به موجب قانون يا مجوز بانك مركزى جمهورى اسلامى ايران به قيمت اسمى مشخص براى مدت معين و براى تأمين بخشى از منابع مالى مورد نياز طرحهاى عمرانى-انتفاعى دولت مندرج در قوانين بودجه سالانه كشور يا براى تأمين منابع مالى مورد نياز جهت ايجاد، تكميل و توسعه طرحهاى سودآور توليدى، ساختمانى و خدماتى شامل منابع مالى لازم براى تهيه مواد اوليه مورد نياز واحدهاى توليدى توسط دولت، شركت‏هاى دولتى، شهرداري‏ها و مؤسسات و نهادهاى عمومى غيردولتى و مؤسسات عام‏المنفعه و شركت‏هاى وابسته به دستگاه‏هاى مذكور، شركت‏هاى سهامى عام و خاص و شركت‏هاى تعاونى توليد منتشر مي‏شود و سرمايه‏گذارانى كه قصد مشاركت در اجراى طرح‏هاى ياد شده را دارند از طريق عرضه عمومى واگذار ميگردد.

 -اوراق مشاركت قابل تعويض با سهام: اوراقى است كه توسط شركت‏هاى سهامى عام منتشر و در سررسيد نهايى با سهام ساير شركت‏هاى پذيرفته شده در سازمان بورس اوراق بهادار تعويض مي‏شود.

 -اوراق مشاركت قابل تبديل به سهام: اوراقى است كه توسط شركت‏هاى سهامى عام منتشر و در سررسيد نهايى يا زمان تحقق افزايش سرمايه به سهام شركت‏هاى موضوع طرح اوراق مشاركت، تبديل مي‏گردد.

 -ناشر: دستگاه دولتى يا غير دولتى است كه به موجب ماده (1) قانون، اجازه انتشار اوراق مشاركت را دارد.

 -عامل: بانكى است كه از طرف ناشر نسبت به عرضه اوراق براى فروش، پرداخت سود علي‏الحساب و قطعى، بازپرداخت اصل مبلغ اوراق مشاركت در سررسيد يا بازخريد آن قبل از سررسيد، كسر و پرداخت ماليات موضوع ماده (7) قانون و انجام ساير امور مرتبط، طبق قرارداد عامليت مبادرت مي‏ورزد.

 -امين: شخص حقيقى يا حقوقى است كه از طرف بانك مركزى انتخاب مي‏شود و به منظور حفظ منافع دارندگان اوراق مشاركت و حصول اطمينان از صحت عمليات ناشر در طرح، نسبت به مصرف وجوه، نحوه نگهدارى حسابها و صورتهاى مالى و عملكرد اجرايى ناشر به موجب قرارداد منعقد شده، مستمراً رسيدگى و اظهارنظر مينمايد. وظايف امين در مورد طرح‏هاى عمرانى-انتفاعى دولت به مسئوليت سازمان برنامه و بودجه انجام خواهد شد.

 -بانك مركزى: بانك مركزى جمهورى اسلامى ايران‏

-هيأت تشخيص: هيأتى است مركب از نمايندگان وزارت امور اقتصادى و دارايى، سازمان برنامه و بودجه و بانك مركزى كه انتفاعى بودن طرح‏هاى عمرانى دولت را مورد تأييد قرار ميدهد.

 ماده 2. دارندگان اوراق مشاركت كه به نسبت قيمت اسمى و مدت زمان مشاركت در نتيجه مالى حاصل از اجراى طرح‏هاى مربوط سهيم خواهند بود.

 ماده 3. هر ورقه مشاركت نشان دهنده ميزان قدرالسهم دارنده آن در مشاركت است. با فروش اوراق مشاركت رابطه وكيل و موكل بين "ناشر" و خريدار اوراق محقق مي‏شود. "ناشر" به وكالت از طرف خريداران اوراق ميتواند نسبت به مصرف وجوه حاصل از فروش اوراق جهت اجراى طرح و خريد و فروش هرگونه كالا، خدمت و دارايى مربوط به طرح اقدام نمايد. انتقال اوراق به اختيار تفويضى تحت عنوان وكالت خدشه وارد نمينمايد و اين رابطه تا سررسيد اوراق بين ناشر و دارندگان اوراق نافذ و معتبر است.

 ماده 6. حداكثر ميزان (سقف) اوراق مشاركت قابل انتشار براى طرحهاى موضوع ماده (4) قانون در هر سال با توجه به سياستهاى پولى و مالى كشور توسط شوراى پول و اعتبار تعيين و اعلام ميگردد.

 ماده 7. گزارش توجيه فنى-اقتصادى و مالى طرحهاى عمرانى-انتفاعى دولت بايد به سازمان برنامه و بودجه ارائه شود. سازمان برنامه و بودجه گزارش مزبور را همراه با نظرات كارشناسى خود ظرف يك ماه در هيأت تشخيص انتفاعى بودن طرحهاى عمرانى-انتفاعى دولت مذكور در ماده (1) اين آيين‏نامه مطرح و هيأت تشخيص حداكثر ظرف يك ماه نظر قطعى خود را در مورد انتفاعى بودن از طريق سازمان برنامه و بودجه به دستگاه‏هاى اجرايى اعلام مينمايد. طرح‏هاى عمرانى-انتفاعى دولتى كه به تأييد هيأت تشخيص رسيده باشد توسط سازمان برنامه و بودجه در لايحه بودجه سال آينده با علامت مشخص درج خواهد شد. تضمين بازپرداخت اصل و سود عليالحساب و سود تخصيص يافته اوراق مشاركت عمرانى دولت طبق ماده (3) قانون خواهد بود.

 ماده 8. حداقل سهم‏الشركه ناشر در هر طرح (اعم از آورده نقدى و غيرنقدى) و ميزان (سقف فردى) اوراق مشاركت قابل انتشار براى طرح‏هاى موضوع اوراق مشاركت (به استثناى طرح‏هاى عمرانى-انتفاعى دولت) با رعايت وضعيت مالى و اعتبارى ناشر توسط بانك مركزى تعيين مي‏شود.

 ماده 11. در صورت فروش صددرصد اوراق مشاركت منتشر شده در مدت مقرر، بانك مركزى اجازه برداشت از وجوه جمع‏آورى شده را به ناشر خواهد داد. در صورت عدم فروش صددرصد اوراق مشاركت منتشر شده در مدت مذكور بانك مركزى بايد از طريق تمديد مهلت فروش يا طرق ديگر چگونگى تأمين كسرى منابع مورد نياز طرح را توسط ناشر تعيين نمايد. در صورت عدم تأمين كسرى منابع توسط ناشر طى مهلت مقرر، بانك مركزى دستور انتظار اطلاعيه مربوط به استرداد وجوه دارندگان اوراق مشاركت را حداكثر ظرف يك هفته به عامل خواهد داد. هزينه‏هاى مالى ناشى از اين امر بر عهده ناشر خواهد بود.

 ماده 12. بانك مركزى به منظور حصول اطمينان از بازپرداخت اصل اوراق مشاركت در سررسيد، به تشخيص خود، ناشر را ملزم به تأمين تضمين‏هاى لازم نزد عامل مينمايد.

 ماده 13. ميزان سود قطعى قابل پرداخت به دارندگان اوراق، پس از خاتمه اجراى طرح توسط امين طرح ظرف پنج ماه پس از سررسيد نهايى محاسبه و به تأييد بانك مركزى خواهد رسيد.

 ماده 15. ناشر موظف است بازپرداخت اصل و سود متعلق را در سررسيدهاى مقرر در اوراق، تعهد كند و وثايق لازم را براى تضمين بازپرداخت اصل و سود متعلق به اوراق توسط عامل، در اختيار عامل قرار دهد. در صورت عدم ايفاى تعهدات در سررسيدهاى مقرر، عامل مكلف است از محل تضمين مذكور رأساً اقدام نمايد. مهلت پرداخت مابه‏التفاوت سودهاى قطعى و سودهاى عليالحساب پرداخت شده بر حسب انواع اوراق حداكثر شش ماه پس از سررسيد نهايى اوراق، خواهد بود.

 ماده 16. ناشر موظف است طبق اعلام عامل وجوه لازم را جهت پرداخت سود و اصل اوراق مشاركت، در سررسيدهاى مربوط تأمين و در اختيار عامل قرار دهد. هرگونه تأخير در تأمين منابع فوق، مشمول پرداخت وجه التزام تأخير تأمين منابع به ميزان مقرر در قرارداد عامليت خواهد شد.

 ماده 18. اعطاى هرگونه امتيازى به دارندگان اوراق مشاركت از جمله، اختيار تعويض يا تبديل اوراق مشاركت و تخفيفات فروش منوط به موافقت بانك مركزى و اخذ تضمينات لازم توسط عامل است. تبصره: اعطاى اين گونه امتيازات از جمله تعهداتى به حساب ميآيد كه بايد به موقع ايفا گردد و تأخير در اعطاى آن مشمول خسارت ناشى از تأخير زمانى و افزايش قيمت خواهد بود.

 ماده 19. ناشر موظف است، چنانچه اوراق علاوه بر سازمان بورس اوراق بهادار (كه با مجوز سازمان بورس صورت ميگيرد.) توسط عامل نيز قابل معامله و قابل بازخريد قبل از سررسيد باشد، وجوه لازم را جهت بازخريد اوراق، طبق قرارداد عامليت در اختيار عامل قرار دهد.

 ماده 20. ناشر موظف است حق‏الزحمه انجام خدمات امين را، به ترتيب مقرر در قرارداد منعقد شده بين بانك مركزى و امين پرداخت نمايد، و بلافاصله پس از فروش اوراق، سيستم حسابدارى مطابق با استانداردهاى مورد قبول سازمان حسابرسى را در مورد طرح مورد نظر به طور جداگانه و خارج از ساير عمليات و فعاليت‏هاى خود، مستقر و به مورد اجرا گذارد. تبصره: امين طرح‏هاى عمرانى-انتفاعى دولت از مفاد اين ماده مستثنى است.

 ماده 21. ناشر موظف است، اطلاعيه حاوى گزارش وضعيت مالى و عملكرد اجرايى طرح را همراه اظهارنظر امين، پس از كسب مجوز انتشار اطلاعيه از بانك مركزى، حداقل هر شش ماه يا در مقاطعى كه توسط بانك مركزى تعيين ميگردد، از طريق يكى از روزنامه‏هاى كثيرالانتشار منتشر نمايد.

 ماده 22. امين موظف است، نسبت به مصرف وجوه، نگهدارى حساب‏ها و صورتهاى مالى طرح رسيدگى و اظهارنظر نمايد و گزارش‏هاى مربوط را حداكثر هر شش ماه يك بار، به بانك مركزى ارائه دهد.

 ماده 24. عامل، اوراق مشاركت را براى فروش عرضه و سود عليالحساب اوراق را پس از كسر ماليات در مقاطع تعيين شده پرداخت مينمايد.

 ماده 25. عامل، اصل مبلغ اوراق را در سررسيد با رعايت ماده (15) اين آيين‏نامه بازپرداخت مينمايد.

 ماده 26. عامل، سود قطعى اوراق مشاركت را پس از كسر ماليات و تأييد بانك مركزى پرداخت مينمايد.

 ماده 29. اوراق مشاركت ممكن است، قابل تعويض با سهام ساير شركت‏هاى پذيرفته شده در سازمان بورس اوراق بهادار باشد. در اين صورت ناشر موظف است، حداقل به ميزان اوراق مشاركت قابل تعويض، موجودى سهام شركت‏هاى مذكور را تا سررسيد نهايى اوراق مشاركت نگهدارى نمايد.

 ماده 30. اوراق مشاركت ممكن است، قابل تبديل به سهام شركت (سهامى عام) باشد. در اين صورت مجمع عمومى فوق‏العاده بنا به پيشنهاد هيأت مديره و گزارش خاص بازرس يا بازرسان شركت اجازه انتشار اوراق مشاركت را ميدهد و شرايط و مهلتى را كه طى آن دارندگان اين گونه اوراق خواهند توانست اوراق خود را به سهام شركت تبديل كنند، تعيين و اجازه افزايش سرمايه را به هيأت مديره خواهد داد. تبصره: مابه‏التفاوت سود قطعى و سود عليالحساب ميتواند قابل تعويض يا تبديل به سهام باشد.

 ماده 33. در مورد ماده (30) هيأت مديره شركت براساس تصميم مجمع عمومى مذكور در همان ماده در پايان مهلت مقرر معادل مبلغ بازپرداخت نشده اوراق مشاركتى كه جهت تبديل به سهام شركت عرضه شده است، سرمايه شركت را افزايش داده و پس از ثبت اين افزايش در مرجع ثبت شركتها سهام جديد صادر خواهد كرد و به دارندگان اوراق مذكور معادل مبلغ بازپرداخت نشده اوراقى كه به شركت تسليم كرده‏اند سهم خواهد داد.

 ماده 34. از تاريخ تصميم مجمع مذكور در ماده (30) تا سررسيد نهايى اوراق يا زمان تحقق افزايش سرمايه موضوع اوراق مشاركت، شركت نميتواند اوراق مشاركت جديد قابل تعويض يا قابل تبديل به سهام منتشر كند، يا نسبت به كاهش يا افزايش سرمايه اقدام نمايد يا سرمايه خود را مستهلك سازد يا آن را از طريق بازخريد سهام كاهش دهد، يا اقدام به تقسيم اندوخته كند يا در نحوه تقسيم منافع تغييراتى بدهد. كاهش سرمايه شركت در نتيجه زيانهاى وارد شده كه منتهى به تقليل مبلغ اسمى سهام يا تقليل تعداد سهام بشود، شامل سهامى كه دارندگان اوراق مشاركت در نتيجه تبديل اوراق خود دريافت ميدارند نيز ميگردد، اين گونه دارندگان اوراق قرضه از همان موقع انتشار اوراق مذكور، سهامدار شركت محسوب ميشوند.

 ماده 35. از تاريخ تصميم مجمع مذكور در ماده (30) تا سررسيد نهايى اوراق مشاركت يا زمان تحقق افزايش سرمايه موضوع اوراق مشاركت، صدور سهام جديد در نتيجه انتقال اندوخته سرمايه و به طور كلى دادن سهم يا تخصيص يا پرداخت وجه به سهامداران تحت عناوينى از قبيل جايزه يا منافع انتشار سهام ممنوع خواهد بود مگر آن كه حقوق دارندگان اوراق مشاركت كه متعاقباً اوراق خود را به سهام شركت تبديل ميكنند به نسبت سهامى كه در نتيجه تبديل مالك ميشوند حفظ شود. به منظور فوق شركت بايد تدابير لازم را اتخاذ كند تا دارندگان اوراق كه متعاقباً اوراق خود را به سهام شركت تبديل ميكنند بتوانند به نسبت و تحت همان شرايط حقوق مالى مذكور را استيفا نمايند.

 

 

آيين‏نامه اجرايى انتشار اخبار معاملات براساس اطلاعات درونى‏

 (مصوب 25/7/1378 شوراى بورس)

 ماده 1. اشخاصى كه به اطلاعات مؤثر بر قيمت سهام دسترسى مييابند به دو گروه تقسيم ميشوند.

 گروه اول: شامل افرادى كه يا در تصميم‏گيريهاى مربوط به شركت‏ها دخالت دارند و يا به دليل موقعيت شغلى خود ميتوانند به طور مستقيم به اطلاعات مؤثر دسترسى داشته باشند اين افراد عبارتند از:

 (الف) مديرعامل، اعضاى هيأت مديره، مديران طبق حكم، مشاوران، حسابرس و بازرس قانونى و بستگان درجه اول آنان، سهامدارانى كه مجموع سهام خود و بستگان درجه اول آنان حداقل معادل 10 درصد سرمايه شركت ميباشد و بستگان درجه اول آنان.

 (ب) مديرعامل و اعضاء هيأت مديره و مديران ذيربط و يا نمايندگان شركت‏هاى سرمايه‏گذار در شركت‏هاى سرمايه‏پذيرى كه حداقل 10 درصد سهام آن در تملك شركت سرمايه‏گذار بوده و يا شركت سرمايه‏گذار حداقل يك عضو در هيأت مديره شركت سرمايه‏پذير داشته باشد.

 ماده 3. معاملات اشخاص موضوع اين آيين‏نامه توسط دبيركل سازمان بورس مورد بررسى قرار گرفته و در معاملات غيرمتعارف، نسبت به انتشار اخبار آن اتخاذ تصميم خواهد نمود. تبصره: در صورت لزوم دبيركل سازمان بورس ميتواند پس از كسب موافقت رياست محترم شوراى بورس، موضوع معاملات اشخاص گروههاى دوگانه فوق، را از طريق رسانه‏هاى عمومى نيز به اطلاع عموم رسانده و مراتب را به اطلاع شوراى بورس برساند.

 

آيين‏نامه بند (و) ماده (14) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى جمهورى اسلامى ايران موضوع شيوه‏هاى قيمت‏گذارى سهام، تخفيفها و چگونگى پرداخت قيمت توسط خريداران

‏ (مصوب مورخ 17/5/1380 هيئت وزيران)

 ماده 1. سهام موضوع ماده (11) قانون برنامه سوم توسعه پس از تعيين قيمت پايه سهام حسب مورد به شرح مواد (2) و (4) اين آييننامه توسط شركتهاى مادر تخصصى، به منظور طى مراحل واگذارى از طريق بورس يا مزايده وكالتاً به سازمان خصوصيسازى ارايه خواهد شد.

 ماده 2. قيمت پايه سهام شركت‏هايى كه در بورس اوراق بهادار براى اولين بار عرضه ميشوند طبق ضوابط مورد عمل بورس اوراق بهادار تعيين خواهد شد.

 ماده 3. حداقل قيمت پايه سهام شركت‏هايى كه در زمان تصويب اين آيين‏نامه در بورس اوراق بهادار عرضه شده و داراى قيمت تابلو ميباشند، برابر آخرين قيمت سهام مذكور در تابلو بورس در روز قبل از عرضه سهام در بورس است.

 ماده 4. قيمت پايه سهام موضوع ماده (11) قانون برنامه سوم توسعه براى واگذارى به روش مزايده با نگرش تداوم فعاليت شركت ذيربط و تعهد خريداران به اين تداوم، به شرح زير تعيين ميگردد:

 (الف) قيمت پايه سهام شركت‏هاى سودده از حاصل تقسيم "سود خالص قبل از ماليات" بر "نرخ بازده سرمايه‏گذارى" و با توجه به عوامل مؤثر در تعديل سود شركت و همچنين تأثير عوامل جانبى كه قيمت پايه سهام شركت را تعديل مينمايد، به شرح مندرج در تبصره (2) و بند (ب) ذيل اين ماده تعيين ميگردد. نرخ بازده سرمايه‏گذارى معادل نرخ مؤثر سود عليالحساب سپرده‏هاى سرمايه‏گذارى بلندمدت پنج‏ساله بانكى به اضافه پنج (5) درصد تعيين مي‏شود.

 تبصره 1: "شركت سودده" در اين آيين‏نامه به شركتى اطلاق مي‏شود كه نتيجه عمليات آن در سه سال متوالى قبل از سال واگذارى، به سود خالص قبل از ماليات منجر شده باشد.

 تبصره 2: مبناى تعيين سود خالص قبل از ماليات، ميانگين سود سه سال آخر شركت قبل از سال واگذارى و با توجه به عوامل مؤثر در تعديل آن به شرح زير خواهد بود:

 (1) درآمدها و هزينه‏هاى استثنايى و نيز درآمدهاى حاصل از فروش دارايي‏هاى اسقاطى يا موجودى ناباب و مانند آن در محاسبه سود خالص قبل از ماليات منظور نمي‏شود.

 (2) چنانچه متوسط توليد سالهايى كه مبناى محاسبه سود خالص قبل از ماليات قرار گرفته كمتر از هفتاد (70) درصد بالاترين توليد هريك از سنوات پنج سال آخر شركت باشد، جهت سال‏هاى مزبور، سود مربوط با احتساب هفتاد (70) درصد بالاترين توليد هريك از سنوات پنج سال گذشته تقويم ميگردد.

 (ب) عوامل جانبى

 موضوع بند (الف) اين ماده كه باعث تعديل قيمت پايه سهام شركت مي‏شود، به شرح زير است:

 (1) درصورتى كه سرمايه شركت در سال واگذارى سهام با سال ما قبل آن از محل آورده نقدى يا مطالبات سهامداران افزايش يافته باشد، صد (100) درصد مبلغ افزايش سرمايه به ارزش كل شركت افزوده مي‏شود. همچنين مبالغ نگهدارى شده در شركت از محل سود سال قبل از واگذارى تحت هر عنوان، به قيمت پايه شركت اضافه مي‏شود.

 (2) در مواردى كه ماليات بر درآمد شركت از طريق رسيدگى به دفتر و برگشت هزينه به حالت عادى تعيين گرديده ولى قطعى نشده است، ماليات‏هاى قطعى نشده مزبور به نسبت تفاوت ميانگين ماليات‏هاى قطعى شده و محاسبه شده در آخرين سه سالى كه ماليات‏هاى شركت به حالت مذكور قطعى شده است، محاسبه و تفاوت بين ماليات‏هاى مزبور و ذخاير مربوط از قيمت پايه سهام كسر مي‏شود.

 (3) هفتاد (70) درصد تفاوت بين قيمت دفترى و ارزش روز دارايي‏هاى منقول و غيرمنقولى كه براى عمليات شركت ضرورى نميباشد، به تشخيص شركت مادر تخصصى به قيمت پايه سهام اضافه خواهد شد.

 (4) قيمت تمام شده طرح‏هاى توسعه و تكميل طرح‏هاى نيمه تمام يا آماده بهرهبردارى يا طرح‏هايى كه كمتر از پنج (5) سال از شروع بهره‏بردارى آنها گذشته باشد، به شرح زير محاسبه و تفاوت حاصل به قيمت پايه سهام اضافه مي‏شود:

 (4-1) درخصوص هزينه‏هاى ارزى اعم از خريد ماشين‏آلات يا ساير هزينه‏ها، جمع هزينه‏هاى ارزى به قيمت روز ارز براى سرمايه‏گذارى و يا قيمت دارايي‏هاى مزبور براساس نظر كارشناسى رسمى محاسبه خواهد شد.

 (4-2) درخصوص هزينه‏هاى ريالى براساس شاخص عمده فروشى در بخش مربوط، اعلام شده از سوى بانك مركزى جمهورى اسلامى ايران و يا نظر كارشناسى محاسبه خواهد شد. انتخاب كارشناس از بين افراد خبره يا كارشناسان رسمى دادگسترى توسط شركت مادر تخصصى انجام مي‏شود.

 (5) تفاوت بين قيمت دفترى و ارزش سهام و سرمايه‏گذاريهاى انجام شده در ساير شركت‏ها حسب مورد به قيمت معامله شده در بورس يا ارزيابى آن به روش ارزيابى انجام شده در شركت سرمايه‏گذار، مطابق اين آيين‏نامه، اضافه يا از آن كسر مي‏شود. در مواردى كه سود اين قبيل سرمايه‏گذاريها در حسابها عمل شده باشد، سود منظور شده ميبايد از سود خالص قبل از ماليات كسر شود.

 (پ) قيمت پايه سهام ساير شركت‏ها با توجه به شرايط خاص هريك از آنها حسب مورد با پيشنهاد شركت مادر تخصصى، تأييد هيأت عالى واگذارى و اعمال يكى از شيوه‏هاى ذيل توسط شركت مادر تخصصى مربوط تعيين ميگردد:

 (1) ارزش روز خالص دارايي‏هاى شركت (قيمت روز دارايي‏ها پس از كسر كليه بدهي‏ها).

 (2) تنزيل خالص جريان وجوه نقد شركت در ده سال آينده با اعمال نرخ مذكور در بند (الف) ماده (4) اين آيين‏نامه.

 (3) ارزش اسمى سهام.

 (4) ارزش ويژه دفترى (به شرط مثبت بودن).

 (5) ارزش اسمى سهام حداكثر ده سال قبل از سال واگذارى با اعمال شاخص تورم عمده‏فروشى.

 تبصره 3: سهام مديريتى، آن تعداد سهامى است كه دارنده آن بتواند حداقل يك عضو در تركيب هيأت مديره تعيين نمايد.

 تبصره 4: سهام كنترلى، آن تعداد سهامى است كه دارنده آن امكان اتخاذ تصميم در مجمع عمومى عادى را داشته باشد.

 ماده 6. چنانچه پس از درج آگهى فروش بر مبناى قيمت تعيين شده، موضوع بند (پ) ماده (4) اين آيين‏نامه، سهام عرضه شده فروش نرود، به پيشنهاد مشترك شركت مادر تخصصى ذيربط و سازمان خصوصيسازى و با تصويب هيأت عالى واگذارى، فروش سهام به بهايى كمتر از قيمت پايه مجاز است.

 ماده 8. پرداخت قيمت توسط خريداران با رعايت ترتيبات زير صورت مي‌گيرد:

 (الف) چنانچه سهام در سازمان بورس اوراق بهادار عرضه و فروخته شود، پرداخت قيمت با توجه به ضوابط مورد عمل در سازمان مذكور خواهد بود.

 (ب) چنانچه سهام به روش مزايده عرضه و به صورت نقدى فروخته شود، پرداخت قيمت براساس آييننامه معاملاتى سازمان خصوصيسازى و با رعايت مفاد اين آييننامه خواهد بود.

 (پ) چنانچه واگذارى سهام به صورت اقساط صورت پذيرد، پرداخت قيمت براساس آيين‏نامه "بند (ه) ماده (14) قانون برنامه سوم توسعه" موضوع برقرارى نظام اقساطى فروش سهام خواهد بود.

 

8.       "قيمت پیشنهادی،" نرخی است که برای هر واحد اوراق بهادار از طرف كارگزار وارد سامانة معاملات مي‌‌‏شود.

9.       "قيمت باز،" نرخی است که اختیار تعیین آن از طرف "مشتری" به کارگزار واگذار می‌شود.

10.   "قيمت محدود،" نرخی است که حداكثر يا حداقل آن از طرف "مشتری" به کارگزار اعلام می‌شود.

11.   "قيمت معين،" نرخ ثابتی است که توسط "مشتری" برای انجام معامله به کارگزار اعلام می‌شود.

12.   "واحد پاية معاملاتي متعارف،" حداقل ميزان اوراق بهادار در هر معامله است که توسط "سازمان" تعيين مي‌شود.

13.   "واحد پاية معاملاتي نامتعارف،" میزان اوراق بهاداری که از واحد پاية معاملاتي متعارف كمتر است.

14.   "قيمت آغازين،" قيمتي است كه در شروع جلسة رسمي معاملاتي براي هر ورقة بهادار در تابلو بورس اعلام مي‌شود.

15.   "قيمت پاياني،" قيمت هر ورقة بهادار در پايان هر جلسة رسمي معاملاتي بورس است كه محاسبه و توسط سازمان اعلام می‌شود.

16.  "حجم مبنا،" تعداد اوراق بهادار از یک نوع است كه هر روز بايد مورد دادوستد قرار گيرد تا كل درصد تغيير آن روز، در تعيين قيمت روز بعد ملاك باشد.

17.  "سهم شناور آزاد" هر شركت، بخشي از سهام آن شركت است كه دارندگان آن آمادة عرضه و فروش آن سهام مي‌‌باشند، و قصد ندارند با حفظ آن‌ قسمت از سهام، در مدیریت شرکت مشارکت نمایند.

18.  "دامنة ‌نوسان قيمت،" پايين‌ترين تا بالاترين قيمتي است كه در آن دامنه، طي يك يا چند جلسة رسمي‌ معاملاتي بورس، قيمت مي‌‌تواند نوسان داشته باشد.

19.   "بستن نماد،" توقف معاملات هر یک از انواع اوراق بهادار طي دورة معين طبق دستورالعمل مربوطه مي‌باشد.

20.  "محدوديت حجمي،" حداكثر تعداد اوراق بهاداري است كه در هر نماد معاملاتي طي هر سفارش در سامانة معاملات وارد مي‌شود. اين رقم مضرب صحيحي از "واحد پاية معاملاتي متعارف" است.

21.   "سپرده‌گذاري،" عملياتي است كه طي آن اوراق بهاداري كه در سامانة معاملات به ثبت رسيده است، قابليت معامله پيدا مي‌كند.

22.  "تسويه و پاياپاي،" مرحلة پاياني انجام معامله است كه طي آن مالكيت اوراق بهادار به خريدار و وجوه حاصل از معامله به فروشنده منتقل مي‌شود.

23.  "نماد معاملاتي،" شناسه‌اي است كه براي هريك از اوراق بهادار به‌صورت منحصر به‌فرد در سامانة معاملات تعريف شده است. اين شناسه مي‌تواند به‌صورت حروف، عدد و يا تركيبي از هر دو باشد.

24.  "كد معاملاتي،" شناسة "مشتري" جهت انجام معاملة اوراق بهادار در سامانة معاملات است. اين شناسه به‌صورت حروف، عدد، و يا تركيبي از هر دو مي‌باشد.

25.  "كد معاملاتي گروهي،" شناسه‌اي است كه براي ورود سفارش‌هاي خريد و يا فروش گروهي براي هر شركت كارگزاري در سامانة معاملات تعريف شده است. اين شناسه به‌صورت حروف، عدد، و يا تركيبي از هر دو مي‌باشد.

26.  "سامانة معاملاتي،" سيستم رايانه‌اي است كه دريافت سفارش‌هاي خريد و فروش، تطبيق سفارش‌ها و در نهايت انجام معاملات از طريق آن انجام مي‌شود.

27.  "ايستگاه معاملاتي،" پايانة معاملاتي كارگزار است كه با سامانة معاملاتي بورس در ارتباط مي‌باشد. هر "ايستگاه معاملاتي" با كدي مشخص مي‌شود كه به آن "كد ايستگاه معاملاتي" گويند. ايستگاه‌هاي معاملاتي هر كارگزار با كدهاي جداگانه تعريف مي‌شود.

28.  "معاملة بلوك،" معاملاتي است كه در آن قواعد مربوط به محدوديت حجمي و محدودیت قیمتی رعايت نمي‌شود. (مقرر گردید این بند مراعی بماند تا چگونگی دستورالعمل مربوطه مشخص گردد.)

29.  "معاملة ترجيحي،" انتقال سهام شركت‌هاي دولتي به كاركنان واحدها به‌منظور اجراي برنامه‌هاي خصوصي‌سازي است كه به نرخ معيني انجام مي‌شود.

30.  "معاملات اشخاص خارجي،" خريدوفروش اوراق بهادار اشخاص خارجي است كه حسب مورد، پس از اخذ مجوز از مراجع ذي‌ربط، اقدام به معاملة اوراق بهادار مي‌‌كنند.

31.   "معاملات دوطرفه،" معاملاتي است كه كارگزار هم‌زمان نقش كارگزار خريدار و فروشنده را برعهده دارد.

32.   "معاملات خوشه‌اي،" خريد يا فروش مجموعه‌اي از اوراق بهادار است كه به‌طور يك‌جا معامله مي‌‌شود.

33.   "معاملات چرخشي،" معاملاتي است كه با تكميل چرخة آن ظرف يك جلسة معاملاتي، وضعيت مالكيت طرفين معامله تغييري نمي‌كند.

34.   "معاملات مشروط،" معاملاتي است كه براي انجام و يا نحوة تسوية آن، شرايطي برابر مقررات "سازمان" تعيين شده باشد.

35.   "معاملات با اقربا،" خريدوفروش اوراق بهادار با همسر و اقرباي درجة يك (طبقة اول نسبي طبق تعريف قانون مدني) است.

36.   "معاملات اعتباري،" معاملاتي است كه درصدي از ثمن معامله از طريق بانك و يا مؤسسة مالي يا اعتباري تأمين مالي شده باشد.

37.   "معاملات تجديد ساختار،" انتقال اوراق بهادار از طرف شركت مادر به شركت‌هاي تابعه با هدف تجديد ساختار است.

38.  "معاملات عمده،" معاملاتي است كه تعداد سهام مورد معامله از درصد معيني از كل سهام آن شركت، يا حجم معاملات آن طي دورة معين، و يا حجم معاملات كل بازار طي مدت معين، بيشتر باشد.

39.   "خريد گروهي،" خريد اوراق بهادار توسط كارگزار با كد معين، و تخصيص آن به مشتريان است.

40.   "فروش گروهي،" فروش اوراق بهادار تجميع‌شدة تعدادي از مشتريان با كد معين كارگزار مي‌باشد.

41

49.   "حراج،" سازوکاری برای دادوستد اوراق بهادار برپایة انطباق سفارش‌های خریدوفروش مشتریان با درنظرگرفتن اولویت قیمت و زمان است.

مادة 3. معاملات بورس، مگر در مواردي كه در اين آيين‌نامه آمده است، به طريقة حراج انجام مي‌‏شود. كارگزاران پيشنهادهاى خريدوفروش خود را با توجه به سفارش‌هاي خريداران و فروشندگان، تعداد اوراق بهادار و قيمت آن‌ها را در سامانة معاملاتی وارد خواهند نمود.

مادة 4. معاملات بورس با رعايت اولويت قيمت و زمان ورود سفارش به سامانة معاملاتي انجام مي‌‌شود. جزييات نحوة‌ انجام معاملات در "دستورالعمل نحوة انجام معاملات" خواهد آمد.

مادة 6. هيئت‌مديرة سازمان مي‌تواند در مواردى كه نوسان غیرعادی در قيمت پيشنهادى يا معاملاتي* اوراق بهادار در هر جلسه مشاهده کند، از انجام معامله جلوگری نماید. همچنین هیئت‌مدیره می‌تواند با رعایت ماده 30 قانون تأسیس بورس اوراق بهادار نسبت به توقف کل معاملات هنگامی که نوسانات کل بازار بسیار شدید است، اقدام کند. چگونگي انجام کار در دستورالعمل "توقف معاملات" خواهد آمد. هیئت‌مدیرة سازمان می‌تواند اختیارات موضوع این ماده را به دبیرکل تفویض نماید.

مادة 8. انواع معاملات اوراق بهادار، شرايط معامله، ميزان اطلاعاتي كه در زمان معامله مي‌‌بايد انتشار يابد، مراحل انجام سفارش خريدوفروش، و ساير شرايط انجام معامله در "دستورالعمل نحوة انجام معاملات" خواهد آمد. تسوية وجوه و پاياپاي اوراق بهادار و شرايط تسوية خارج از اتاق پاياپاي، بر طبق "دستورالعمل سپرده‌گذاري، تسويه، و پاياپاي" انجام خواهد شد.

مادة 9. معاملات بورس باید در شرایط رقابتی و همواره به صورت حراج انجام شود. در صورتی که انجام معامله‌ای به صورت حراج ممکن نباشد، این معاملات با مصوبة شورای بورس خارج از جلسة رسمی معاملات قابل انجام است.

مادة 11. وجوه مربوط به سهام معامله‌شده در بورس همراه با وكالت‏نامة فروش سهام و اصل سهام بايد حداكثر تا 72ساعت از تاريخ معامله بين كارگزاران خريدار و فروشنده ردوبدل گردد. كارگزار فروشنده، موظف است تشريفات مربوط به انتقال سهام معامله‌شده را ظرف 72 ساعت (سه جلسة معاملاتی) از تاريخ معامله انجام داده و سهام را تحويل خريدار نمايد. در صورتى‌كه علل يا توافقى ديگر در مورد تحويل بعد از مهلت‏هاى تعيين‌شده، وجود داشته باشد، مراتب بايد حداکثر تا پایان نشست رسمي معاملاتی مربوط کتباً به اطلاع دبيركل سازمان برسد. در هر صورت، معاملة انجام‌شده، قطعى به شمار مي‌‌رود. ساعات تسويه و يا مدت‌زمان مربوط به انتقال سهام، با نظر هيئت‌مديره و براساس "دستورالعمل سپرده‌گذاري، تسويه و پاياپاي" انجام خواهد شد.

مادة 12. وجوه مربوط به معامله‏هاى اوراق مشاركت بايد حداكثر ظرف 24ساعت از تاريخ معامله، واريز شود. در صورتى‌كه وجوه اوراق مشاركت پس از 24ساعت پرداخت نشود، كارگزار فروشنده مي‌تواند درخواست ابطال معامله يا اخذ جريمة هر روزى كه وجه ديرتر پرداخته مي‌‌شود، اقدام نمايد. در هر صورت، كارگزار خريدار نمي‌‌تواند تقاضای ابطال معاملة انجام‌شده را نمايد و موظف به پرداخت خسارت به كارگزار فروشنده، است. جزييات پاياپاي و تسوية اوراق مشاركت براساس مفاد "دستورالعمل سپرده‌گذاري،‌ تسويه، و پاياپاي" خواهد بود.

مادة 13. نحوة تکمیل اسناد مربوط به معاملات و تحویل آن‌ها به "سازمان" و نیز نحوة تسویة وجه طبق دو دستورالعمل "نحوة انجام معاملات" و "سپرده‌گذاری، تسویه و پایاپای" انجام می‌شود.

مادة 15. انجام معاملات قهري، قانوني، اشخاص خارجي، گروهي، خوشه‌اي، مشروط، با اقربا، اعتباري، تجديد ساختار و ترجيحي طبق دستورالعمل‌هاي "نحوة انجام معاملات" و "سپرده‌گذاري، تسويه، و پاياپاي" انجام خواهد شد.

مادة 16. كارگزاران موظف‌اند از انجام معاملات چرخشي اجتناب كنند، و در صورتي‌كه سهواً اين‌ نوع معاملات را انجام داده، و بعداً به ماهيت معامله پي بردند، مراتب را بلافاصله به دبیرکل اطلاع دهند. جزييات مربوطه در "دستورالعمل نحوة انجام‌ معاملات" خواهد آمد.

مادة 17. در مواقعى كه اعلام خرید کارگزاران یا قطعيت معامله مورد ترديد باشد، رأى دبيركل سازمان يا نمايندة وى در حل‌اختلاف، قطعى و لازم‌الاتباع می‌باشد.

مادة 18. معاملات عمده براساس "دستورالعمل معاملات عمده" انجام مي‌‌شود.

مادة 19. نحوه و چگونگی وثيقه‌گذاري اوراق بهادار بر طبق "دستورالعمل توثيق اوراق بهادار" انجام مي‌‌شود.

مادة 23. نحوة ادامة معاملات ناتمام اوراق بهادار در نشست معاملاتي بعدی، بر طبق "دستورالعمل نحوة انجام معاملات" انجام مي‌‌شود.

مادة 24. بازكردن و بستن نمادهاي معاملاتي و صدور مجوز توقف نماد براساس "دستورالعمل توقف نمادها" انجام خواهد شد.

مادة 25. سازمان موظف است اطلاعات لازم از جمله قيمت‌ آغازين و پاياني، شاخص و ميزان سهم شناور آزاد را براي تحليل بازار و انجام معاملات عادلانه و مبتني بر عرضه‌وتقاضا به نحو مقتضی در اختيار بازار قرار دهد. آيين‌نامة "افشاي اطلاعات شركت‌هاي پذيرفته‌شده در بورس" و "دستورالعمل "نحوة انجام معاملات" ملاك تصميم در اين مورد خواهد بود.

مادة 26. نحوة انجام معاملات اوراق بهادار مختلف از جمله سهام، حق‌تقدم سهام، اوراق مشاركت، سبد سهام، و هر نوع اوراق بهاداري كه به تصويب هيئت‌پذيرش مي‌رسد، براساس "دستورالعمل نحوة انجام معاملات" خواهد بود.

مادة 29. كارگزاران مكلف‌اند دفاتر سفارش‌هاي دريافتي خود را مطابق دستورالعمل‌هاي مربوطه ثبت و از فرم‏هايى كه سازمان مقرر مي‌‌دارد استفاده كنند. مسؤوليت حفظ فرم‌هاي سفارش مکتوب و الکترونیک و اطمينان از صحت سفارش‌هاي انجام‌شده با كارگزاران است.

مادة 30. كارگزاران مكلف‌اند تمام وجوهى را كه از مشتريان خود براى انجام معامله دريافت مي‌دارند، در پايان هر روز در حساب جارى مخصوصى كه نزد يكى از بانك‌ها و تحت عنوان "حساب جارى معاملاتي كارگزارى" به نام خود باز مي‌كنند، منظور نمايند. در برگة مخصوصى كه سازمان براى منظورنمودن وجه تهيه مي‌‏كند، بايد ذكر شود كه وجوه مزبور بابت فروش يا خريد چه تعداد سهام يا اوراق مشاركت متعلق به فروشنده يا خريدار (با ذكر نام و مشخصات فروشنده يا خريدار) مي‌باشد. كارگزاران مجاز نيستند به هيچ‌وجه وجوه مشتري را براي مدتي خارج از زمان تعيين‌شده در دستورالعمل نزد خود نگاه دارند، و يا هرگز از محل وجوه آن‌ها، براي ساير مشتريان و يا كارگزاري خود، معامله‌اي انجام دهند. جزييات امر در آيين‌نامة "نحوة نگهداري وجوه مشتريان" خواهد آمد.

مادة 31. كارگزاران و نمايندگان آن‌ها كه در امور مربوط به خريدوفروش سهام فعاليت دارند مي‏توانند تا ميزان نصاب‌های مندرج در زیر براى خود و افراد تحت تکفل خود، سهام به قيمت تابلو خريدارى نمايند:

الف) اعضای حقیقی و نمایندگان اشخاص حقوقی عضو هیئت‌مدیره و مدیرعامل و کارکنان شرکت‌های کارگزاری جمعاً تا سقف 250 میلیون‌ریال (به قیمت خرید).

 ب) شرکت‌های کارگزاری تا سقف صددرصد سرمایة ثبت و پرداخت‌شده و یا هفتاد درصد ارزش ویژة حقوق صاحبان سهام شرکت کارگزاری هرکدام که کمتر باشد.

تبصره: كارگزاران عبارت‌اند از مديران عامل و اعضاي هيئت‌مديرة شركت‏هاى كارگزارى و نمايندگان كارگزاران عبارت‌اند از نمايندگان موضوع مادة (12) قانون تأسيس بورس اوراق بهادار و دارندگان گواهي‌هاي بورس كه در بورس فعاليت مي‌كنند.

مادة 32. كلية افرادى كه در دبيرخانه‏هاى شوراى بورس و هيئت‌پذيرش و هیئت‌نظارت، "سازمان،" هیئت‌نظارت و هیئت‌پذیرش انجام وظيفه مي‌نمايند مي‌توانند تا ميزان 250 ميليون‌ريال (به قيمت خريد) براى خود و افراد تحت تکفل خود جمعاً سهام خريدارى نمايند.

تبصرة 1: در موارد مندرج در مواد 31 و 32 فروش هر سهم 3ماه پس از زمان خرید مجاز خواهد بود. خرید سهام در عرضه‌های اولیه و تا پایان ده‌روز کاری پس از عرضة اولیه مجاز نمی‌باشد.

تبصرة 2: كلية افرادي كه در مجموعة سازمان، هیئت‌پذیرش، دبيرخانه‌هاي شوراي بورس و هيئت‌پذيرش و هيئت‌نظارت و هم‌چنين افرادي كه در شركت‌هاي كارگزاري انجام وظيفه مي‌نمايند، و نيز كلية اعضاي شركت‌هاي تابعة سازمان بورس اوراق بهادار در زمرة افراد مشمول اين ماده و تبصرة1 آن قرار مي‌گيرند.

تشكيل سبد سرمايه‌گذاري در اوراق بهادار(مصوب كميسيون فرعي شوراي بورس)

 

ماده 1 : تعاريف

سبد اوراق بهادار: مجموعة دارايي‌هاي مالي است كه از محل وجوه حساب سبد اوراق بهادار خريداري و طبق مقررات اين آيين‌نامه اداره شده و در اين آيين‌نامه «سبد» ناميده مي‌شود.

 

حساب سبد اوراق بهادار : حسابي است كه به درخواست مدير و به منظور تمركز وجوه سرمايه‌گذاران نزد يكي از بانك‌هاي كشور، تحت نظارت امين و به نام مدير افتتاح مي‌شود. منابع اين حساب صرف سرمايه‌گذاري در دارايي‌هاي مالي و همچنين پرداخت هزينه‌هاي موضوع اين آيين‌نامه مي‌شود و به اختصار «حساب» ناميده مي‌شود.

برگه گواهي مشاركت : سندي است با نام كه سرمايه‌گذار در قبال سرمايه‌گذاري خود در «سبد» دريافت مي‌كند و بيانگر ميزان مشاركت مشاعي دارنده آن در «سبد» مي‌باشد.

امين : يكي از بانك‌ها، مؤسسات مالي و اعتباري و بيمه‌ها و يا ساير مؤسسات مالي معتبر كشور است كه همواره بر كليه دارايي‌هاي متعلق به سرمايه‌گذاران در «سبد» نظارت كامل دارد. «امين» مسئوليت‌ها و وظايف ديگري نيز طبق اين آيين‌نامه برعهده دارد.  

شرايط سبد اوراق بهادار و مراحل شكل‌گيري آن

ماده 2  :  به منظور دسترسي غيرمستقيم سرمايه‌گذاران و اشخاص غيرحرفه‌اي به بازار سرمايه، سبد سرمايه‌گذاري در اوراق بهادار به شرح مندرج در اين آيين‌نامه و با افتتاح حساب سبد تشكيل مي‌شود. حساب «سبد» پس از پذيرش درخواست تشكيل سبد توسط هيأت پذيرش به نام مدير و تحت نظارت امين افتتاح مي‌شود.

تبصره : به درخواست «مدير» و با تأييد «امين» مي‌توان بيش از يك حساب بانكي براي هر «سبد» افتتاح كرد.

ماده 3  :  منابع لازم براي آغاز فعاليت هر «سبد» از محل فروش «برگه‌هاي گواهي مشاركت» در دوره پذيره‌نويسي تأمين مي‌گردد. دوره پذيره‌نويسي برابر 10 روز كاري رسمي است.

نحوه اداره «سبد اوراق بهادار»

ماده 17 : كليه مبالغ نقدي دريافتي از محل فروش اوراق بهادار، سود سپرده اوراق مشاركت، سهام و امتيازات مربوط به دارايي‌هاي مالي به حساب «سبد» واريز خواهد شد كلية مبالغ لازم براي خريد اوراق بهادار، پرداخت هزينه‌ها و نيز تسويه نهايي در پايان دوره فعاليت «سبد» از طريق اين حساب انجام مي‌شود.

ماده 19 : مسئوليت نهايي تسوية حساب به عهدة «مدير» است كه تحت نظارت امين اقدام مي‌نمايد. حق‌الزحمه قطعي «امين» بعد از تأييد «حسابرس» پرداخت مي‌شود. حق‌الزحمه «مدير» پس از تأييد ارقام از سوي «حسابرس» و همچنين حق‌الزحمه حسابرس، با مجوز «امين» توسط «مدير» قابل پرداخت خواهد بود.

ماده 21 : طي سه ماهة پايان دورة فعاليت هر سبد،  «مدير» مي‌تواند «سبد» جديدي تشكيل دهد و نسبت به فروش دارايي‌هاي قديم به «سبد» جديد اقدام كند. امنا و حسابرسان هر دو «سبد» بايد صحت انتقال را تأييد كنند.

بازار ثانوية برگه‌هاي مشاركت :

ماده 23 :  از پذيرش سبد در بورس اوراق بهادار توسط هيأت پذيرش، سازمان اجازة معاملات ثانوية «برگه‌هاي گواهي مشاركت» را صادر و با تخصيص نماد جداگانه و تعريف شاخص مستقل در تابلو مخصوص سبد انجام معاملات آن‌ها را در بورس اوراق بهادار ممكن مي‌كند.

ساير موارد :

ماده 27 :  در صورتي‌كه «مدير» «سبد» شركت كارگزاري باشد، آن شركت حق معاملة «برگه‌هاي گواهي مشاركت» همان سبد را در بازار ثانويه نخواهد داشت همچنين معامله بين «سبد» و مشتريان كارگزاري مجاز نمي‌باشد.

ماده 29 :  از معاملات «برگه‌هاي گواهي مشاركت» موضوع اين آيين‌نامه، وجوهي تحت عنوان «ذخيره توسعة بورس» دريافت نخواهد شد.

1-  نحوه محاسبه قيمت پاياني

محاسبه قيمت پاياني هر نماد براي اعمال در محاسبات شاخص و درصورتي که نماد مذکور در آن روز معامله داشته باشد، به شرح زير است:

      اگر حجم معامله شده از حجم مبنا کمتر باشد :

Price = Closing price + (Traded volume)/ (Base Volume) *(VWAP - Closing Price)

در اين فرمول داريم :

Price= قيمت سهام براي محاسبه در شاخص

Closing price= قيمت پاياني روز معاملاتي قبلي

Traded Volume= حجم معامله شده از آن نماد در جلسه معاملاتي جاري

Base Volume= حجم مبنا

VWAP= قيمت ميانگين وزني، نحوه محاسبه VWAP (Volume Wieghted Average Price ) به شرح زير است:

VWAP = ?(Price * Traded Volume ) /  ?Traded Volume

که در آن:

Traded Volume of trade= حجم هر معامله

Price= قيمت هر معامله

 

  اگر حجم معامله شده نماد از حجم مبنا بيشتر باشد، همان قيمتVWAP  مبناي محاسبه قيمت پاياني در شاخص خواهد بود.

 

2-  نحوه محاسبه شاخص

چگونگي محاسبه شاخص کل،  شاخص تابلوهاي اصلي و فرعي، شاخص صنعت و شاخص گروه­ها  به شرح زير است:

Index = ?(Pn * Qn )* 100/Base                   (فرمول لاسپيرز):

Pn= قيمت بر اساس فرمولهاي فوق

Qn= سرمايه شرکت

 Base= عدد پايه

براي شاخص کل، مجموع حاصلضرب آخرين قيمت در سرمايه کليه شرکتها بر عدد پايه تقسيم شده و با ضرب در عدد 100 شاخص کل محاسبه مي شود.

براي تابلو اصلي و فرعي کسر فوق فقط براي شرکتهاي موجود در آن تالار محاسبه شده و براي گروههاي صنعت، شاخص آن گروه بر اساس فرمول فوق و فقط براي آن گروهها محاسبه مي­شود .

 

قيمت هاي تعادلي و تعديل پايه:

1-  هنگام افزايش سرمايه از محل اندوخته (سهام جايزه):

هنگام افزايش سرمايه به­صورت سهام جايزه، با توجه به اينکه در اين موارد آورده نقدي نداريم، لذا پايه شاخص نيز تعديل نخواهدشد و اگر قيمت سهام متناسب با افزايش سرمايه و مطابق فرمول زير کاهش يابد، شاخص تغيير نخواهد کرد:

Adjusted Price = Close Price / (1+ a)

Adjusted Price= قيمت تعادلي

Close Price= قيمت پاياني روز معاملاتي قبلي

a= ضريب افزايش سرمايه

حال اگر نمادي که افزايش سرمايه داشته است با قيمت تعادلي (Adjusted Price) باز شود، تغيير قيمت در شاخص نخواهيم داشت. بديهي است اگر نماد مذکور با قيمتي بالاتر از قيمت تعادلي باز شود، افزايش شاخص و در صورتي که با قيمتي پايين تر از قيمت تعادلي باز شود کاهش شاخص خواهيم داشت.

 

2-  هنگام افزايش سرمايه از محل آورده نقدي (حق تقدم خريد):

در هنگام افزايش سرمايه از محل آورده نقدي، با توجه به آورده نقدي يا مبلغ صرف سهام، پايه شاخص مطابق فرمول زير نيازمند تعديل خواهدبود::

New Base = Old Base * (Old Cap + 1000 * Right Cap)/ Old Cap

 

Old Base= پايه شاخص روز قبل

Old Cap= ارزش بازار روز قبل

Right Cap= سرمايه حق تقدم

بعد از باز شدن نماد اگر سهام با قيمت تعادلي زير باز شود، شاخص تغيير نخواهد يافت و اگر سهم با قيمت بالاتر از قيمت تعادلي باز شود افزايش شاخص خواهيم داشت:

Adjusted Price = (Close Price + 1000* a) / (1+a)

Adjusted Price= قيمت تعادلي پس از افزايش سرمايه

Close Price= قيمت پاياني روز معاملاتي قبل

 a= ضريب افزايش سرمايه

شايان ذکر است که هنگام کاهش سرمايه (درصورتي که همراه با آورده نقدي نباشد) نيز همانند سهام جايزه عمل شده و در هنگام محاسبه قيمت تعادلي ضريب افزايش سرمايه منفي است.

 

3-  هنگام افزايش سرمايه همزمان به صورت حق تقدم خريد سهام و سهام جايزه:

در مواقع افزايش سرمايه با توجه به آورده نقدي يا مبلغ صرف سهام نياز به تعديل پايه شاخص خواهيم داشت. جهت تعديل پايه داريم :

New Base = Old Base * (Old Cap + 1000 * Right Cap)/ Old Cap

 

Old Base= پايه شاخص روز قبل

Old Cap= ارزش بازار روز قبل

Right Cap= سرمايه حق تقدم

بعد از باز شدن نماد اگر سهام با قيمت تعادلي زير باز شود شاخص تغيير نخواهد يافت و اگر سهم با قيمت بالاتر از قيمت تعادلي باز شود، افزايش شاخص خواهيم داشت:

Adjusted Price = (Close Price + 1000* a) / (1 + a + b)

Adjusted Price= قيمت تعادلي پس از افزايش سرمايه

Close Price= قيمت پاياني روز معاملاتي قبل

a= ضريب افزايش سرمايه حق تقدم

b= ضريب افزايش سرمايه جايزه

شايان ذکر است که کاهش سرمايه (درصورتي که همراه با آورده نقدي نباشد) نيز همانند جايزه عمل شده و در هنگام محاسبه قيمت تعادلي ضريب افزايش سرمايه منفي و جهت تعديل پايه نيز سرمايه منفي در فرمول لحاظ مي شود.

4-  هنگام افزودن يک شرکت جديد به شاخص

در هنگام اضافه کردن يک شاخص جديد بايد پايه شاخص به نحو زير تعديل شود تا تغييري در عدد شاخص نداشته باشيم. بديهي است که اين تعديل بعد از اولين معامله روي اين نماد خواهد بود:

New Base = Old base * (old cap + capital * price) / old cap

New base= پايه جديد شاخص

Old Base= پايه شاخص روز قبل

Capital= سرمايه شرکت وارد شده به شاخص

Price= قيمت معامله شده شرکت وارد شده به شاخص

Old Cap= ارزش بازار در پايان روز معاملاتي قبل ?(Pn * Qn )

5-  شاخص بازده نقدي و قيمت

هدف از محاسبه اين شاخص تاثير اعلام سود نقدي بر پايه شاخص است و در حالت اعلام سود با توجه به کاهش احتمالي قيمت سهم، پايه شاخص به نحوي اصلاح خواهد شد که سبب کاهش شاخص نشود.

بدين منظور داريم:

Index Tedpix = ?PnQn *100/ base

Index Tedpix= شاخص بازده نقدي و قيمت

?PnQn= ارزش بازار

Base= پايه

در مواقع اعلام سود نقدي يا افزايش سرمايه  جهت تعديل پايه خواهيم داشت:

Base Tedpix = [Base Tepix * ?(PnQn  - DnQn)/ ?PnQn] +

   [?(Base Tepix) * Base Tedpix (t-1)/Base Tepix(t-1) ]

Base Tedpix= پايه شاخص بازده نقدي و قيمت

Base Tepix= پايه شاخص کل

PnQn= ارزش بازار (به ازاي هر سهم  برابر است با قيمت * سرمايه )

DnQn= سود نقدي * سرمايه (به ازاي شرکتهايي که سود اعلام کرده اند)

 Base Tepix(t-1)= پايه شاخص بازده نقدي و قيمت روز قبل

Base Tepix(t-1)= پايه شاخص کل روز قبل

 6-  شاخص بازده نقدي

Index Tedix = 1653 * Base Tepix / Base Tedpix

Index Tedix= شاخص بازده نقدي

Base Tepix= پايه شاخص کل

Base Tedpix= پايه شاخص بازده نقدي و قيمت                          

+ نوشته شده در چهارشنبه یازدهم مرداد 1391ساعت 21:5 توسط |